I. Zapewnienie ładu przestrzennego
Dbanie o ład przestrzenny jest zadaniem własnym samorządu gminnego. Aby realizować politykę przestrzenną organy gmin wyposażono w niezbędne narzędzia prawne. Zasady zarządzania przestrzenią reguluje ustawa z 27.03. 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W egzekwowaniu aktów prawa miejscowego i decyzji o warunkach zabudowy – Samorząd Miasta Poznania wspiera Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego. Głównym obszarem działania poznańskiej inspekcji jest walka z reklamowymi samowolami, aczkolwiek nie jest to jedyny zakres tej aktywności. Obejmuje ona również niewielkie obiekty budowlane (np. garaże, kioski, pawilony handlowe i obiekty małej architektury) oraz urządzenia budowlane (np. ogrodzenia i paczkomaty).
Od 2007 roku inspektorzy poznańskiego nadzoru budowlanego przeprowadzają prewencyjne kontrole legalności nośników reklam. Do 2018 roku sprawdzano corocznie, w trybie prewencyjnym (poza bieżącymi zgłoszeniami), średnio 100 nośników reklamowych. Od 2019 roku znacznie wzrosła liczba wniosków dotyczących sprawdzenia legalności reklam wolno stojących oraz zainstalowanych na obiektach i ogrodzeniach. Zainteresowanie rozwiązaniem tego problemu wykazują przede wszystkim poznańscy społecznicy. Pomimo zintensyfikowania działań kontrolnych (w 2023 roku na 850 wniosków inspektorzy sprawdzili legalność 432 reklamowych nośników) – bardzo trudno sprostać oczekiwaniom Prezydenta Miasta oraz mieszkańców Poznania. Przeszkodą nie do pokonania są ograniczenia kadrowe. Propozycje wyjścia z tego impasu, polegające na przeprowadzaniu czynności kontrolnych poza regulaminowym czasem pracy Inspektoratu (należałoby za to zapłacić!) nie znalazły sprzymierzeńców w administracji wojewódzkiej. Wnioski w tej sprawie pozostały bez odpowiedzi...
Aby zwiększyć liczbę kontroli, a w konsekwencji liczbę postępowań administracyjnych dotyczących likwidacji reklamowych samowoli niezbędne jest wzmocnienie kadrowe Inspektoratu. Obecnie wszyscy inspektorzy Oddziału Orzecznictwa Administracyjnego, oprócz dziesiątek innych spraw (np. coraz większej liczby uproszczonych postępowań legalizacyjnych), prowadzą także postępowania w sprawie reklam. Pod koniec ubiegłego roku, w celu usprawnienia realizacji zadań związanych z zapewnieniem ładu przestrzennego, ustanowiono w Inspektoracie Koordynatora do spraw zapobiegania chaosowi przestrzennemu, w szczególności w zakresie nielegalnych tablic i urządzeń reklamowych. Została nim pani mgr inż. arch. Paula Bekas.
Wniosek
Aby sprostać oczekiwaniom władz samorządowych oraz mieszkańców Poznania niezbędne jest zatrudnienie 2 pracowników – niekoniecznie z uprawnieniami budowlanymi. Takie wzmocnienie pozwoliłoby utworzyć w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania trzy-osobowy „Referat do spraw porządkowania przestrzeni z nielegalnych obiektów, ogrodzeń oraz tablic i urządzeń reklamowych”. Takie rozwiązanie byłoby możliwe tylko dzięki finansowemu wsparciu z budżetu wojewody i miejskiego samorządu. Władze Miasta Poznania mogłyby również monitorować zakres i efekty pracy tej wyspecjalizowanej komórki organizacyjnej PINB.
II. Zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom obiektów budowlanych
W miastach na prawach powiatu, takich jak Poznań, zadaniem samorządu jest m.in. zapewnienie bezpieczeństwa obywateli. Obowiązek ten wynika z art. 4.1 pkt 15 ustawy o samorządzie powiatowym. Bezpieczeństwo obywateli to bardzo szerokie pojęcie, które z całą pewnością obejmuje również wymóg jaki muszą spełniać obiekty budowlane, czyli zapewnienie bezpieczeństwa ich użytkownikom. Tą sferą działalności publicznej zajmuje się między innymi państwowy nadzór budowlany.
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania nie ogranicza się do podejmowania działań inicjowanych przez mieszkańców Poznania – zaniepokojonych złym stanem technicznym użytkowanych przez nich obiektów. Od wielu lat podejmujemy działania o charakterze prewencyjnym, polegającym na przeprowadzaniu kontroli z urzędu. Ich celem jest zapobieganie zagrożeniom jakie mogą powodować obiekty znajdujące się w nieodpowiednim stanie technicznym.
Co roku, poza bieżącymi sprawami, kontrolujemy sposób utrzymania i stan techniczny wszystkich kategorii obiektów budowlanych. Kontrole te dotyczą, między innymi:
- najstarszych poznańskich kamienic oraz placów zabaw i gier,
- obiektów wielkopowierzchniowych (w tym: budynków mieszkalnych wielorodzinnych i zamieszkania zbiorowego; obiektów użyteczności publicznej; produkcyjnych i magazynowych),
- obiektów oświatowych (w tym: szkół i przedszkoli) oraz obiektów szkolnictwa wyższego.
Ponadto:
- bierzemy czynny udział w pracach Zespołu Zarządzania Kryzysowego Miasta Poznania w zakresienlikwidacji skutków katastrof budowlanych oraz ochrony mieszkańców zagrożonych nieruchomości,
- prowadzimy 24-o godzinne dyżury alarmowe na wypadek zdarzeń wymagających oceny bezpieczeństwa użytkowników uszkodzonych (najczęściej w wyniku pożarów) obiektów, a także:
- kontrolujemy stan techniczny budowli ochronnych (schrony i ukrycia).
Wniosek
Z powyższego zestawienia wynika, że oprócz odbiorów zakończonych inwestycji, prowadzenia postępowań dotyczących legalności obiektów i urządzeń, a także sprawdzania zgodności robót budowlanych z przepisami – wszystkie pozostałe działania poznańskiej inspekcji dotyczą zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom obiektów budowlanych. Aby o to bezpieczeństwo zadbać nie wystarczy reagować na sygnały o zagrożeniach lub wyjaśniać przyczyny i okoliczności zaistniałych katastrof. Niezbędne są działania prewencyjne – zapobiegające wszystkim negatywnym zjawiskom w budownictwie. Aby podjąć tego typu działania należy, i to jak najszybciej, zwiększyć obsadę kadrową Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Powinniśmy działać przede wszystkim w terenie. Do tego potrzeba dodatkowo co najmniej 3 inspektorów z uprawnieniami budowlanymi.
Paweł Łukaszewski
Powiatowy Inspektor Nadzoru budowlanego dla Miasta Poznania
Poznań, 12 sierpnia 2025 r