Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania

Herb Poznan

Raport o stanie budynków z wielkiej płyty w Poznaniu, cz. 2.

Budynek objęty kontrolą, zrealizowany w technologii wielkopłytowej, poddany termomodernizacji - Poznań, osiedle Piastowskie

W 2020 roku inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta Poznania skontrolowali 54 budynki zrealizowane w technologii wielkopłytowej. Sprawdzono co dziesiąty tego rodzaju budynek w Poznaniu. W stolicy Wielkopolski budynków z wielkiej płyty jest trochę ponad 500 i mieszka w nich około 200 tysięcy osób. Natomiast w całej Polsce jest około 60 tysięcy budynków zrealizowanych w tej technologii i mieszka w nich około 12 milionów ludzi.

Cele naszych ubiegłorocznych kontroli

  1. Sprawdzenie, czy zarządcy budynków z wielkiej płyty wywiązują się z obowiązku przeprowadzania okresowych przeglądów stanu technicznego
  2. Sprawdzenie, czy zalecenia zawarte w protokółach pokontrolnych, dotyczące usunięcia stwierdzonych podczas kontroli nieprawidłowości, zostały przez zarządców wykonane
  3. Ustalenie, czy kontrolowane budynki mogą być bezpiecznie użytkowane.

Aby miarodajnie na te pytania odpowiedzieć, skontrolowaliśmy obiekty znajdujące się na dziewięciu poznańskich osiedlach, zarządzanych przez pięć poznańskich spółdzielni mieszkaniowych. W wyniku naszych kontroli ustaliśmy, że wszystkie sprawdzone obiekty, są eksploatowane zgodnie z przepisami Prawa budowlanego i nie stanowią zagrożenia dla ich użytkowników.

Nie oznacza to jednak, że w skontrolowanych obiektach nie stwierdziliśmy żadnych nieprawidłowości, dotyczących ich stanu technicznego. Zostały one dostrzeżone i szczegółowo opisane w pierwszej części Raportu, z którym można się zapoznać na naszej stronie internetowej pod adresem www.pinb.poznan.pl Ponadto, w protokółach z rocznych i pięcioletnich kontroli stanu technicznego nie znaleźliśmy informacji dotyczących przeprowadzania, przez osoby z uprawnieniami budowlanymi, oceny stanu technicznego poziomych i pionowych złączy prefabrykatów. Tym bardziej brakowało tam informacji o metodach, jakimi tej oceny dokonano.

Nasze wątpliwości dotyczyły również stanu technicznego stalowych łączników (wieszaków), przy pomocy których zespolone są elementy trójwarstwowych płyt. Przypomnę, że prefabrykowane płyty trójwarstwowe składają się z warstw: konstrukcyjnej, izolacyjnej i fakturowej. Te trzy warstwy połączone są stalowymi wieszakami, wykonanymi na ogół ze złej jakości stali, często niewłaściwie zakotwionymi, po wielu latach skorodowanymi, czy wręcz wykonanymi niezgodnie z założeniami projektowymi (zbyt mała ich liczba lub niewłaściwe rozmieszczenie). Niestety w protokółach z okresowych kontroli stanu technicznego nie znaleźliśmy żadnych informacji, ani o wynikach badań dotyczących aktualnego stanu i poprawności wykonania tych łączników, ani tym bardziej informacji o wzmocnieniu połączeń poszczególnych warstw prefabrykowanych płyt.

W związku z brakiem odpowiedzi na te, jakże ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa konstrukcji, pytania podjąłem decyzję o wezwaniu zarządców kontrolowanych budynków do udzielenia informacji dotyczących działań podejmowanych w celu określenia aktualnego stanu technicznego złączy pomiędzy prefabrykatami oraz stalowych wieszaków. W szczególności, interesowało mnie, czy przed przystąpieniem do termomodernizacji budynków sprawdzano stan techniczny płyt elewacyjnych i wieszaków łączących elementy trójwarstwowych płyt. I to przede wszystkim w zakresie poprawności ich wykonania oraz aktualnego stanu.

Odpowiedzi na wezwanie udzielili wszyscy zarządcy skontrolowanych przez nas budynków, zrealizowanych w wielkopłytowej technologii.

 

Wnioski wynikające z dodatkowo udzielonych nam wyjaśnień

1. W żadnym spośród skontrolowanych przez PINB dla miasta Poznania budynków z wielkiej płyty nie wykonywano szczegółowych badań sprawdzających stan techniczny pionowych i poziomych złączy pomiędzy prefabrykatami.

Z informacji przekazanych nam przez przedstawicieli spółdzielni mieszkaniowych wynika, że badania takie mają jedynie charakter makroskopowy. Polegają one na wizualnej ocenie: uszkodzeń i zawilgoceń warstw fakturowych ścian, widocznych oznak korozji zbrojenia i betonu, uszkodzeń złączy między płytami ścian zewnętrznych, czy też oceny stanu obróbek blacharskich okien i attyk. Takie oceny dokonywane są przez osoby posiadające uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, podczas rocznych i pięcioletnich kontroli stanu technicznego budynków.

2. W każdym z budynków zrealizowanych z trójwarstwowych prefabrykatów – przed przystąpieniem do termomodernizacji (prace zmierzające do ograniczenia strat ciepła przez przegrody zewnętrzne) zlecano wykonanie projektów docieplenia ścian. Poprzedzano je analizami bądź ekspertyzami dotyczącymi oceny stanu technicznego płyt elewacyjnych oraz wieszaków łączących je z warstwami nośnymi prefabrykatów.

Aby ten stan ocenić korzystano z metody nieniszczącej, polegającej na badaniu stanu zbrojenia warstwy fakturowej i połączeń płyt trójwarstwowych przy użyciu skanerów ferromagnetycznych. Zasadę działania tego typu urządzeń można porównać z prześwietleniem RTG. Badanie to miało na celu między innymi sprawdzenie prawidłowości wykonania płyt w zakładzie prefabrykacji z ich dokumentacją budowlano-konstrukcyjną i technologiczną. Na podstawie wyników takich ekspertyz i zawartych w nich wytycznych opracowywano dokumentacje techniczne wzmocnienia mocowań warstwy fakturowej ścian (płyt elewacyjnych) z warstwą nośną ścian podłużnych i szczytowych za pomocą stalowych łączników konstrukcyjnych (kotew).

3. Wszystkie prace termomodernizacyjne wykonane w skontrolowanych przez nas budynkach z wielkiej płyty były poprzedzone wzmocnieniem połączeń warstw fakturowych z warstwami nośnymi, poprzez zastosowanie dodatkowych stalowych łączników (wieszaków).

To bardzo ważne, ponieważ o trwałości i bezpieczeństwie płyt trójwarstwowych decydują stalowe łączniki, które spinają 3 warstwy płyt i zapewniają ich współpracę. Nie było natomiast potrzeby badania stanu technicznego takich połączeń, ani tym bardziej dokonywania ich wzmocnień, w budynkach zrealizowanych w technologiach wielkopłytowych, w których zastosowano ściany jednowarstwowe ze zbrojonego keramzytobetonu. Dotyczy to budynków zrealizowanych w Systemie Szczecińskim, między innymi na osiedlach Jana III Sobieskiego i Mikołaja Kopernika.

 

Wnioski końcowe

I

Optymizmem napawa fakt świadomości zarządców obiektów z wielkiej płyty, że piętą achillesową budynków wykonanych z trójwarstwowych prefabrykatów są stalowe łączniki, na których do warstw nośnych zawieszone są płyty fakturowe (elewacyjne). Wraz z tą świadomością i wiedzą idą konkretne działania polegające na badaniu stanu technicznego płyt elewacyjnych oraz ich wieszaków – przed przystąpieniem do prac termomodernizacyjnych. Nie stwierdziliśmy bowiem żadnego przypadku wykonania ocieplenia ścian zewnętrznych bez uprzedniego wzmocnienia mocowania płyt elewacyjnych do warstw nośnych – przy pomocy dodatkowych stalowych kotew. Takie działanie znacznie zwiększa bezpieczeństwo nie tylko użytkowników takich obiektów, ale również osób postronnych, przemieszczających się wokół budynków z wielkiej płyty. Wynika to z faktu, że oderwanie się ciężkiej płyty elewacyjnej od ściany zewnętrznej stanowiłoby ogromne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.

II

Niepokój musi budzić nie tyle stan techniczny, co brak wystarczającej wiedzy na temat stanu technicznego złączy pomiędzy poszczególnymi prefabrykatami. Jak wykazały wyniki naszych kontroli ocena stanu technicznego takich złączy polegała jedynie na obserwacji ścian i stropów. Zdaniem rzeczoznawców i pracowników naukowych wyższych uczelni technicznych, wnikliwie zajmujących się technologiami wielkopłytowymi: „…zalecane jest przeprowadzanie kompleksowych badań złączy budynków i uzupełnienie bądź naprawa elementów niewłaściwie wykonanych podczas montażu”. Należy zatem koniecznie takie badania prowadzić, choćby ze względu na znaczny wiek tych budynków oraz planowane (wieloletnie!) ich użytkowanie.

III

Pomimo stwierdzonych nieprawidłowości oraz braku szczegółowych badań złączy pomiędzy prefabrykatami, jak wynika z wniosków końcowych zawartych w protokółach z okresowych kontroli stanu technicznego – wszystkie budynki wzniesione w technologii wielkopłytowej, sprawdzone w 2020 roku przez inspektorów Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla miasta Poznania, nadają się do dalszego, bezpiecznego użytkowania.

Podsumowanie

Pierwsza, przeprowadzona na tak dużą skalę przez poznański nadzór budowlany, kontrola budynków z wielkiej płyty, pozwala skonkludować, iż zarządcy tego typu budynków w Poznaniu prawidłowo wywiązują się z obowiązków jakie nakłada na nich ustawa Prawo budowlane (m.in. przeprowadzanie okresowych kontroli stanu technicznego, niezwłoczne usuwanie stwierdzonych podczas tych kontroli nieprawidłowości). Bardzo dobrze należy ocenić fakt, że zarządcy budynków dużą wagę przywiązują do kwestii związanych z oszczędnością energii i izolacyjnością cieplną budynków. Termomodernizacja, oprócz zmniejszenia strat ciepła przez przegrody, spowalnia bowiem proces korodowania stali w prefabrykatach. Tym co należy bezwzględnie poprawić jest konieczność uruchomienia szczegółowych badań stanu technicznego złączy pomiędzy prefabrykatami. Z tym problemem spółdzielnie same sobie nie poradzą. Potrzebny jest ogólnopolski program kontroli stanu technicznego konstrukcyjnych złączy pomiędzy prefabrykatami, realizowany przy współpracy Instytutu Techniki Budowlanej i specjalistów wyższych uczelni technicznych. Do tego niezbędny jest bowiem specjalistyczny sprzęt i doświadczeni diagności.

Integralną częścią niniejszego opracowania jest tabelaryczne zestawienie informacji dotyczących działań spółdzielni mieszkaniowych w zakresie badania stanu wieszaków i złączy pomiędzy prefabrykatami.

 

Paweł Łukaszewski
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
dla miasta Poznania

Poznań, październik 2021 roku

 

Budynek objęty kontrolą, zrealizowany w technologii wielkopłytowej, poddany termomodernizacji - Poznań, osiedle Zwycięstwa

Budynek objęty kontrolą, zrealizowany w technologii wielkopłytowej, poddany termomodernizacji - Poznań, osiedle Zwycięstwa 

 

Budynek objęty kontrolą, zrealizowany w technologii wielkopłytowej, nie poddany termomodernizacji - Poznań, ul. Falista (osiedle Unii Lubelskiej)

Budynek objęty kontrolą, zrealizowany w technologii wielkopłytowej, nie poddany termomodernizacji - Poznań, ul. Falista (osiedle Unii Lubelskiej)

 

   

 

 

 

 

 
 
Ten urząd uczestniczy w projekcie "Procedury bez barier”
realizowanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów
procedury bez barier
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
(Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś Priorytetowa II. Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.16. Usprawnienie procesu stanowienia prawa).