Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania

Herb Poznan

PINB dla Miasta Poznania

Ochrona ptaków i nietoperzy przy realizacji robót budowlanych w istniejących obiektach budowlanych

Inwestor planujący prowadzenie i realizujący roboty budowlane w istniejącym obiekcie budowlanym powinien uwzględnić w procesie inwestycyjnym m.in. przepisy z zakresu ochrony środowiska. Obowiązek ten wynika z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. 2020, poz. 1333, ze zm.) oraz art. 75 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity Dz.U. 2020, poz. 1219, ze zm.).

 

Uwzględnienie w procesie inwestycyjnym zagadnień z zakresu ochrony środowiska należy także do obowiązków projektantów i osób nadzorujących przebieg inwestycji, które wykonując samodzielne funkcje techniczne w budownictwie zobligowane są do działania zgodnego z przepisami.

W świetle przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska w trakcie prac budowlanych inwestor realizujący przedsięwzięcie obowiązany jest uwzględnić ochronę środowiska na obszarze prowadzenia prac. Dopuszczalne jest przy tym wykorzystywanie i przekształcanie elementów przyrodniczych, ale wyłącznie w takim zakresie, w jakim jest to konieczne w związku z realizacją inwestycji. W sytuacji, gdy ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa, należy podejmować działania mające na celu naprawienie wyrządzonych szkód, w szczególności poprzez kompensację przyrodniczą.

W § 6 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2016, Poz. 2183 ze zm.) wprowadzone zostały zakazy m.in. zabijania, niszczenia jaj lub form rozwojowych, niszczenia siedlisk lub ostoi oraz gniazd. W stosunku do dziko występujących zwierząt, podlegających ochronie czynnej, wprowadzono również zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia w miejscach noclegu, w okresie lęgowym w miejscach rozrodu lub wychowu młodych, lub w miejscach żerowania zgrupowań ptaków migrujących lub zimujących.

Budynki w miastach, a w szczególności ich stropodachy, szczeliny i ubytki w elewacjach powstałe w toku użytkowania, często są siedliskiem ptaków objętych ścisłą ochroną gatunkową. Na terenach miejskich występują m.in. jerzyki, wróble, mazurki, kawki, pustułki, sikory, oknówki, które są wymienione w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016r. (poz. 2183, ze zm.) „Gatunki zwierząt objęte ochroną ścisłą z wyszczególnieniem gatunków wymagających ochrony czynnej”, jako gatunki podlegające ochronie czynnej (oznaczony symbolem (2)). Takiej samej ochronie podlegają bytujące w miastach nietoperze, m.in. karlik większy, karlik malutki, nocek duży, nocek Bechsteina, nocek Natterera, borowiec wielki.

Jedynie w przypadku braku innych rozwiązań i gdy nie jest to szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony populacji danego gatunku i jego siedlisk, w okresie od dnia 16 października do końca lutego wprowadzono odstępstwo od zakazu usuwania gniazd z budek dla ptaków i ssaków oraz gniazd ptasich z obiektów budowlanych lub terenów zieleni, jeżeli wymagają tego względy bezpieczeństwa lub sanitarne.

W oparciu o art. 56 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. 2020, poz. 55 ze zm.) Regionalny dyrektor ochrony środowiska na obszarze swojego działania może zezwolić na czynności podlegające zakazom określonym w art. 52 ust. 1 tej ustawy, w tym: zakazowi niszczenia siedlisk, ostoi i gniazd, uniemożliwiania dostępu do schronień, płoszenia lub niepokojenia.

Zezwolenia te mogą być wydane w przypadku braku rozwiązań alternatywnych, jeżeli nie są szkodliwe dla zachowania we właściwym stanie ochrony dziko występujących populacji chronionych gatunków oraz leżą w interesie ich ochrony lub ochrony ich siedlisk (art. 56 ust. 4).

Konsekwencje naruszenia omówionych przepisów określają nie tylko przepisy karne z zakresu ochrony przyrody, ale także art. 50 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. 2020, poz. 1333, ze zm.). Zgodnie z przywołanym przepisem organ nadzoru budowlanego zobligowany jest wstrzymać roboty budowlane wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie środowiska, a w dalszej kolejności wydać decyzję w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem.

W celu uniknięcia niszczenia siedlisk ptaków i nietoperzy objętych ochroną gatunkową, przed rozpoczęciem robót budowlanych należy zlecić ornitologowi i chiropterologowi sporządzenie inwentaryzacji przyrodniczej w zakresie występowania gatunków chronionych.

W sytuacji konieczności zniszczenia występujących w obiekcie schronień ptaków lub nietoperzy podlegających ochronie gatunkowej lub uniemożliwienia dostępu do schronień, należy wystąpić o wydanie stosownych zezwoleń do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na odstępstwa od zakazów dotyczących zwierząt chronionych. Następnie należy zastosować kompensację określoną w decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Przykłady dobrych praktyk w omówionym zakresie zawiera zarządzenie Prezydenta Miasta Poznania nr 126/2021/P z 11 lutego 2021 roku w sprawie standardów ochrony ptaków i nietoperzy w miejskiej przestrzeni architektonicznej w planowaniu i realizacji prac budowlanych, w tym remontowych i termomodernizacyjnych oraz odtwarzania ich siedlisk, które skierowane jest do miejskich jednostek organizacyjnych, biur oraz wydziałów Urzędu Miasta Poznania oraz do podmiotów działających na ich zlecenie.

Zarządzenie dostępne jest w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta Poznania: https://bip.poznan.pl/bip/zarzadzenia-prezydenta/126-2021-p,NT0016DE0A/
Szczegółowe informacje w zakresie ochrony ptaków i nietoperzy, w tym dotyczące instytucji i organizacji służących pomocą, można znaleźć na stronie: www.poznan.pl/mim/main/ochrona-ptakow-w-poznaniu,p,16183.html

Opracowała:
Anna Zakrzyńska
Kierownik Oddziału Inspekcji i Kontroli
Powiatowego Inspektoratu
Nadzoru Budowlanego
dla Miasta Poznania

 
 
Ten urząd uczestniczy w projekcie "Procedury bez barier”
realizowanym przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów
procedury bez barier
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
(Program Operacyjny Wiedza Edukacja Rozwój, Oś Priorytetowa II. Efektywne polityki publiczne dla rynku pracy, gospodarki i edukacji, Działanie 2.16. Usprawnienie procesu stanowienia prawa).